Felix Meritis: Nacht van de filosofie
In: reflectie + ruimtes » Amsterdamse reflectieruimtes
Op 31 maart 2007 was Felix Meritis de locatie voor de vijfde Nacht van de filosofie. Het programma had als thema: ‘Het Redelijke Beest’.
In dit artikel:
- Uitgangspunten ‘Het Redelijke Beest’
- Ruimtegebruik in Felix Meritis
- Programma Nacht van de filosofie
- Conclusies voor het Winterpaleis
Uitgangspunten ‘Het Redelijke Beest’
De organisatoren van deze Nacht van de filosofie beschreven hun uitgangspunten als volgt:
“… De mens is sinds de Oudheid door veel filosofen gezien als het redelijke dier. De ratio was precies dat wat ons onderscheidde van het dier. Meestal werden dan de emoties tegenover de ratio gesteld, waarbij de ratio de emoties moest beheersen of inperken. Gebeurde dat niet, dan veranderde de mens van het rationele dier in het onredelijke beest.
Emoties en rede zijn geen volstrekte tegenpolen. Vervaagt daarmee dan ook het onderscheid tussen mens en dier? Zit het beest in de mens of de mens in het beest? …”
Bekijk informatie over deze Nacht van de Filosofie >
Ruimtegebruik in Felix Meritis
Het gebouw van Felix Meritis stond op zijn kop. Alle ruimtes werden gebruikt voor een grote hoeveelheid programmaonderdelen.
Tussen de onderdelen liep je door het gebouw. Je voelde dat er aan alle kanten iets gebeurde, het publiek was heel geanimeerd.
De setting was niet zo, dat je meteen in gesprek met onbekenden raakte. Daarvoor was de concentratie te versnipperd. Iedereen volgde eigen interesses en doelen.
De meeste programmaonderdelen hadden een klassieke vorm. De sprekers bevonden zich op het podium, en hielden een vertoog of hadden een vraaggesprek. Het publiek had vooral de rol van toehoorder.
Programma Nacht van de filosofie
Kern van de avond was de vraagstelling: “…Emoties en rede zijn geen volstrekte tegenpolen. Vervaagt daarmee dan ook het onderscheid tussen mens en dier? Zit het beest in de mens of de mens in het beest?”
Deze vraagstelling creëerde drie inhoudelijke lijnen, die elkaar op verschillende manieren kruisten:
- de tegenstelling dier/beest,
- de tegenstelling beest/mens,
- de tegenstelling emoties/rede.
Het ontrafelen van deze vraagstelling werd een lastige opgave. Er waren erg veel overwegingen te maken, zowel binnen de inhoudelijke lijnen áls over de momenten waarop ze elkaar kruisen. Daarmee werd het thema ‘Het Redelijke Beest’ nogal een gordiaanse knoop.
Maar zogauw specifieke onderwerpen aan bod kwamen, ontstonden verhelderende momenten.
Eén programmaonderdeel waar dit gebeurde, was: ‘Beestachtig Uruzgan’. Het was een gedachtewisseling tussen de filosofen Desirée Verweij > en Hans Achterhuis >. Zij stonden stil bij de ethische vragen tijdens oorlogsvoering. Bijvoorbeeld: Welke grenzen hanteren militairen bij het gebruik van geweld? Wie heeft het beste inzicht om de geweldsgrenzen te bepalen? Welke doelen rechtvaardigen het gebruik van dodelijk geweld?
Conclusies voor het Winterpaleis
Het was een genot om mee te gaan in de gedachten van professionele denkers. Zij formuleerden geconcentreerd hun ideeën of reageerden respectvol op andere sprekers.
Toch bestond de manifestatie vooral uit de mogelijkheid om te luisteren. Je kreeg weinig instrumenten aangereikt om je op een eigen denkproces te richten.
Bekijk meer artikelen over Amsterdamse reflectieruimtes